Ankara Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi

İlk adımlar · Öncelik · Koordinasyon

Ankara Otizm Tanısı Sonrası Aile Yol Haritası

Otizm tanısından sonra aileler çok sayıda öneriyle karşılaşabilir. İlk dönemde her müdahaleyi aynı anda başlatmak yerine çocuğun güvenliği, iletişimi, günlük yaşamı ve aile kapasitesine göre öncelik sırası oluşturmak daha sağlıklıdır.

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

İlk hafta: raporu ve soruları düzenleyin

Tanı görüşmesinde duyulan her ayrıntıyı hatırlamak zor olabilir. Rapor, kullanılan değerlendirmeler, güçlü yönler, destek gerektiren alanlar ve önerilen izlem zamanı tek dosyada toplanabilir. Anlaşılmayan terimler sonraki görüşme için not edilmelidir.

Tanı bir çocuğun bütün özelliklerini açıklamaz. Aile, çocuğun sevdiği etkinlikleri, iletişim girişimlerini ve rahat ettiği rutinleri de kayıt altına almalıdır.

İlk ay: öncelikli iki veya üç hedef belirleyin

İletişim kurma, güvenlik, tuvalet, beslenme, uyku veya okul uyumu gibi alanlardan günlük yaşamı en çok etkileyenler seçilebilir. “Tüm belirtiler azalsın” yerine yardım isteme, bekleme veya geçiş yapma gibi somut beceriler hedeflenmelidir.

Çok yoğun program her çocuk için daha iyi değildir. Seans yükü çocuğun dinlenme, oyun, okul ve aile yaşamını ortadan kaldırmamalıdır.

Destekleri ortak hedef etrafında koordine edin

Çocuk psikiyatrisi, çocuk hekimi, özel eğitim, dil ve konuşma terapisi veya ergoterapi gibi hizmetler farklı ihtiyaçlara yanıt verebilir. Her uzmanın neyi hedeflediği ve ilerlemeyi nasıl ölçeceği açık olmalıdır.

Birbirinden habersiz çok sayıda plan çocuğa ve aileye yük oluşturabilir. Ailenin kullanabileceği kısa bir hedef özeti ekipler arasında tutarlılığı artırır.

Evde doğal iletişim fırsatları oluşturun

Çocuğun istediği nesneye hemen ulaşmak yerine kısa bir iletişim fırsatı yaratmak, yaptığı sese veya işarete yanıt vermek ve karşılıklı oyunu birkaç dakika sürdürmek yararlı olabilir. İletişim yalnız konuşma değildir; bakış, jest, resim veya destekleyici iletişim araçları da değerlidir.

Çocuğu sürekli sınamak yerine onun ilgisini izleyen, keyifli ve kısa etkileşimler tercih edilmelidir.

Uyku, beslenme ve davranış değişikliklerini ayrıca ele alın

Otizm tanısı her yeni davranışın nedeni değildir. Ağrı, kabızlık, diş sorunu, uyku bozukluğu veya kullanılan ilaçlar davranış değişikliğine yol açabilir. Ani gerilemede önce tıbbi nedenler de düşünülmelidir.

Kendine zarar, kaçma, ciddi beslenme kısıtlılığı veya uzun süreli uykusuzluk varsa destek planı bekletilmeden gözden geçirilmelidir.

Okul görüşmesine hazırlanırken

Öğretmene çocuğun iletişim biçimi, duyusal hassasiyetleri, rahatlatan yöntemler, güvenlik riskleri ve işe yarayan yönergeler kısa bir sayfada sunulabilir. Yalnız tanı adını paylaşmak sınıf düzenlemesi için yeterli değildir.

Okul hedefleri klinik hedeflerle uyumlu olmalı; ilerleme somut örneklerle düzenli olarak aileye bildirilmelidir.

İlk 90 günün sonunda planı yeniden değerlendirin

Hangi hedeflerde ilerleme olduğu, çocuğun hangi desteğe daha iyi yanıt verdiği ve aile yükünün sürdürülebilir olup olmadığı birlikte değerlendirilir. İşe yaramayan bir yöntemin yalnız süresi artırılmamalı; hedef ve uygulama biçimi gözden geçirilmelidir.

Ailenin dinlenme, kardeşlerin ihtiyaçları ve ebeveynlerin ruhsal desteği de planın parçasıdır. Sürdürülebilir bakım, çocuğun uzun dönem gelişimini destekler.

Yararlanılan kaynaklar

  1. CDC — Autism Spectrum Disorder
  2. CDC — Treatment and Intervention for Autism
  3. Dünya Sağlık Örgütü — Autism
Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı. Ankara çocuk psikiyatri doktoru değerlendirmesinde çocuğun yaşı, gelişim öyküsü, aile ve okul gözlemleri birlikte ele alınır. Bu metin tanı veya kişisel tedavi önerisinin yerini tutmaz.