Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi · Ankara

Çocuk ve Ergenlerde Depresyon: Değerlendirme ve Tedavi

Depresyon çocuklarda yalnızca üzgün görünmek değildir; irritabilite, içe çekilme, bedensel yakınmalar, okul işlevinde düşüş ve ilgi kaybıyla da kendini gösterebilir.

Belirtilerin süresi, şiddeti, gelişim dönemine göre görünümü ve günlük yaşam üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilir. Tanı bir belirti listesiyle değil; çocuk, aile ve gerektiğinde okuldan alınan bilgilerle yapılan kapsamlı klinik görüşmeyle konur.

Randevu ve iletişim Belirtileri inceleyin

Süre ve işlevsellik Haftalarca süren değişim ve ev, okul ya da arkadaşlık işlevinde bozulma değerlendirilmelidir.

Gelişimsel değerlendirme Aynı belirti okul öncesi çocukta, okul çağında ve ergende farklı biçimde görünebilir.

Kişiye özel plan Tedavi; yaş, şiddet, risk, eşlik eden durumlar ve aile–okul koşullarına göre düzenlenir.

Bir çocuğun duygularını ifade etmesine yardımcı olan görüşme materyalleri

Temel bilgi

Her mutsuzluk depresyon değildir

Çocukların üzüntü, hayal kırıklığı ve isteksizlik yaşaması gelişimin doğal bir parçasıdır. Depresyonda ise çökkün ya da irritabl duygu durumu, ilgi ve haz kaybı veya eşlik eden başka belirtiler daha kalıcıdır ve çocuğun günlük yaşamında belirgin değişime yol açabilir.

Küçük çocuklar yaşadıklarını sözcüklerle anlatmak yerine oyun, davranış, uyku, iştah veya bedensel yakınmalar üzerinden gösterebilir. Ergenlerde ise içe kapanma, okuldan uzaklaşma, umutsuzluk, riskli davranışlar ya da öfke ön planda olabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme sunar; tek başına tanı koymak veya tedavi seçmek için kullanılmamalıdır.

Belirti alanları

Çocuk ve ergenlerde depresyon belirtileri

Tek bir belirti depresyon anlamına gelmez. Önemli olan belirtilerin birlikte örüntü oluşturması, sürmesi ve çocuğun önceki işlevinden belirgin bir değişime yol açmasıdır.

Duygusal belirtiler

Çökkünlük, sık ağlama veya belirgin irritabilite
İlgi ve keyif kaybı
Umutsuzluk, değersizlik ya da aşırı suçluluk

Bilişsel belirtiler

Dikkat toplama ve karar vermede güçlük
Kendisi ve gelecek hakkında olumsuz düşünceler
Ölüm veya kendine zarar verme düşünceleri

Bedensel belirtiler

Uyku veya iştahta belirgin değişiklik
Enerji azalması ve yorgunluk
Açıklanamayan baş ya da karın ağrıları

Davranış ve işlev

Arkadaşlardan ve etkinliklerden çekilme
Okul başarısı veya devamında düşüş
Huzursuzluk, yavaşlama ya da riskli davranışlar

Gelişim dönemleri

Belirtiler yaşa göre nasıl değişebilir?

Değerlendirme çocuğun yaşı, dil becerileri, gelişim düzeyi, aile bağlamı ve okul ortamı dikkate alınarak yapılır.

Küçük yaş çocuğunun gelişimsel gücünü temsil eden görsel

Okul öncesi dönem

Davranış ve beden dili ön planda olabilir

Oyunda azalma, ayrılma güçlüğü, irritabilite, uyku ve yeme değişiklikleri, gerileme veya bedensel yakınmalar görülebilir.

Okul çağı

Akademik ve sosyal işlev değişebilir

Derslere ilgide azalma, dikkat güçlüğü, başarısızlık düşünceleri, arkadaşlardan çekilme, öfke ve sık fiziksel yakınmalar görülebilir.

Bir ergen ile okul destek görüşmesini temsil eden görsel

Ergenlik dönemi

İçe çekilme ve risk göstergeleri izlenir

Umutsuzluk, sosyal geri çekilme, ders kaybı, uyku düzeninin bozulması, madde kullanımı, kendine zarar verme veya ölüm düşünceleri görülebilir.

Klinik değerlendirme

Ne zaman uzman değerlendirmesi düşünülmelidir?

Aşağıdaki değişiklikler belirgin, tekrarlayıcı veya haftalar boyunca devam ediyorsa; ev, okul, uyku, öz bakım ya da arkadaşlık işlevini etkiliyorsa çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurmak uygun olur.

Çocuğun önceki halinden belirgin ve kalıcı bir değişim olması
Okula gitme, ders çalışma veya sosyal ilişki kurmanın zorlaşması
Uyku, iştah, enerji veya hareket düzeyinde belirgin değişiklik
Yoğun değersizlik, suçluluk, umutsuzluk ya da kendini geri çekme
Kendine zarar verme, ölme veya yaşamak istememe ifadeleri

Önemli risk işareti

Çocuk veya ergen kendine zarar verme ya da intihar düşüncesinden söz ediyorsa bunun “dikkat çekme” olduğu varsayılmamalı; güvenliği sağlanarak gecikmeden profesyonel değerlendirme alınmalıdır.

Tanısal süreç

Depresyon değerlendirmesi nasıl yapılır?

Amaç yalnızca depresyon belirtilerini saymak değil; belirtilerin nedenini, risk düzeyini ve çocuğun yaşamındaki etkisini bütüncül biçimde anlamaktır.

Kapsamlı klinik görüşme

Çocuk ve aile öyküsüBelirtilerin başlangıcı, seyri, gelişim öyküsü, aile ilişkileri ve stres etkenleri değerlendirilir.

İşlevsellik ve okul bilgisiEv, okul, arkadaşlıklar, uyku, öz bakım ve günlük rutinlerdeki değişim incelenir.

Risk değerlendirmesiKendine zarar verme, intihar düşüncesi, ihmal, istismar ve çevresel güvenlik açıkça değerlendirilir.

Gerektiğinde ölçek ve tıbbi incelemeKlinik görüşmeyi desteklemek amacıyla uygun ölçekler veya ilgili tıbbi değerlendirmeler planlanabilir.

Ayırıcı değerlendirme ve eşlik eden durumlar

Benzer yakınmalar farklı ruhsal, gelişimsel veya tıbbi durumlarla ilişkili olabilir. Değerlendirmede özellikle şu alanlar göz önünde bulundurulur:

Kaygı bozuklukları ve travma sonrası belirtiler
DEHB, öğrenme güçlüğü ve okul sorunları
Bipolar bozukluk açısından mani/hipomani öyküsü
Yas, akran zorbalığı, aile çatışması veya önemli yaşam olayları
Madde kullanımı, uyku bozuklukları ve yeme sorunları
Tiroid bozuklukları, anemi veya ilaç etkileri gibi tıbbi etkenler

Ölçekler yararlı destek araçlarıdır; tek başına tanı koymaz ve klinik değerlendirmenin yerini tutmaz.

Tedavi yaklaşımı

Tedavi çocuğun ihtiyacına göre planlanır

Tedavi seçiminde belirtilerin şiddeti ve süresi, kendine zarar riski, yaş ve gelişim düzeyi, eşlik eden durumlar, aile kaynakları ve çocuğun tercihleri birlikte değerlendirilir.

Psikoeğitim: Çocuk ve aileye belirtiler, risk işaretleri, günlük düzen ve izlem planı hakkında bilgi verilmesi
Psikoterapi: Klinik gereksinime göre kanıta dayalı psikoterapi yaklaşımlarının seçilmesi
Aile ve okul iş birliği: İletişim, rutin, akademik uyarlamalar ve sosyal desteğin düzenlenmesi
İlaç tedavisi: Uygun görülen olgularda yarar–risk değerlendirmesi ve yakın izlemle çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından planlanması

Tedavi planı sabit değildir; klinik yanıt, işlevsellik, yan etkiler ve risk düzeyi düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilir.

Basamaklı bakım

Şiddet ve gereksinime göre izlem planı

Aşağıdaki çerçeve bilgilendirme amaçlıdır. Her çocuk için aynı sıra veya aynı yöntem uygulanmaz.

Klinik durum	Öncelikli yaklaşım	İzlem odağı
Hafif belirtiler	Psikoeğitim, düzenli izlem, günlük yaşam desteği ve uygun psikolojik müdahaleler	Belirti seyri, okul ve sosyal işlev, riskte değişim
Orta düzey belirtiler	Yapılandırılmış psikoterapi; klinik gereksinime göre diğer tedavilerin değerlendirilmesi	Tedaviye katılım, işlevsellik, yanıt ve güvenlik
Ağır, tekrarlayan veya riskli durum	Yoğunlaştırılmış uzman izlemi, güvenlik planı ve gerektiğinde kombine ya da üst basamak bakım	İntihar/kendine zarar riski, hızlı klinik değişim, aile gözetimi

İlaç tedavisinde güvenlik

İlaç kararı yalnızca uzman hekim değerlendirmesiyle verilir. Başlangıçta ve doz değişikliklerinde duygu durumu, ajitasyon, davranış değişikliği, kendine zarar düşünceleri, yan etkiler ve işlevsellik yakından izlenir. İlaçlar hekime danışılmadan başlanmamalı, kesilmemeli veya dozu değiştirilmemelidir.

İyileşmenin izlenmesi

Yalnızca “daha iyi hissetme” değil; uyku, enerji, okula devam, ders performansı, aile ve arkadaş ilişkileri, ilgi alanlarına dönüş ve güvenlik göstergeleri birlikte takip edilir. İyilik hali sürerken de nüks belirtileri için izlem planı yapılabilir.

Günlük yaşam desteği

Aile ve okul tedavinin önemli parçalarıdır

Çocuğu zorlamadan işlevselliği destekleyen, açık iletişimi ve güvenliği güçlendiren küçük ama sürdürülebilir adımlar önem taşır.

Aile için destekleyici yaklaşım

Duyguları küçümsemeden, yargılamadan ve acele çözüm vermeden dinleyin.
Uyku, öğün, hareket ve ekran kullanımında öngörülebilir bir günlük düzen kurun.
Çocuğun yapabildiği küçük adımları görün; “isteksizlik” ile “inat”ı otomatik olarak eşitlemeyin.
Kendine zarar düşüncelerini açık ve sakin biçimde sormaktan kaçınmayın; risk varsa yalnız bırakmayın.

Okul ile iş birliği

Gerekli ve uygun olduğu ölçüde rehberlik birimi ve öğretmenlerle planlı bilgi paylaşın.
Geçici akademik uyarlamalar, devamsızlık planı ve kademeli geri dönüş değerlendirilebilir.
Akran zorbalığı, dışlanma ve performans baskısı açısından okul ortamını gözden geçirin.
Çocuğun mahremiyetini korurken güvenlik için gerekli yetişkin gözetimini sürdürün.

Acil durumda ne yapılmalı?

Çocuğun kendine zarar verme veya intihar planı varsa, araçlara erişimi bulunuyorsa, ağır ajitasyon ya da gerçeklikle bağında bozulma görülüyorsa veya güvenliğini sağlayamıyorsanız acil yardım alın.

Çocuğu yalnız bırakmayın; ilaç, silah, kesici alet ve diğer riskli araçlara erişimi güvenli biçimde sınırlandırın. Türkiye’de 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın veya en yakın hastanenin acil servisine başvurun.

Bu tür ifadeler gizli tutulacağı sözü verilerek yönetilmemeli; güvenliği sağlayabilecek yetişkinler ve sağlık ekibi haberdar edilmelidir.

Hizmet biçimi

Yüz yüze ve çevrim içi görüşme

Görüşme biçimi; çocuğun yaşı, klinik ihtiyaçları, risk düzeyi, mahremiyet koşulları ve değerlendirme hedeflerine göre belirlenir.

Yüz yüze değerlendirme

Özellikle ilk değerlendirme, küçük yaş, karmaşık klinik görünüm, fiziksel muayene gereksinimi veya güvenlik riski bulunan durumlarda yüz yüze görüşme öncelikli olabilir.

Çevrim içi görüşme

Klinik açıdan uygun olduğunda takip, ebeveyn görüşmesi veya belirli psikoeğitim süreçleri çevrim içi yürütülebilir. Acil veya yüksek riskli durumlar çevrim içi randevu beklenerek yönetilmemelidir.

Çevrim içi görüşme hakkında bilgi alın →

İlgili içerikler

Değerlendirmeyi tamamlayan diğer başlıklar

Belirtiler birden fazla alanda kesişebilir. İlgili sayfalar yalnızca bilgi amaçlıdır; çocuğunuzun durumunu uzman değerlendirmesi belirler.

Tanı ve tedaviler Çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirme alanlarına toplu bakış. İnceleyin → Çocuk ve ergen terapileri Yaşa ve klinik ihtiyaca göre psikoterapi yaklaşımları hakkında bilgi. İnceleyin → Psikolojik ve psikiyatrik testler Ölçeklerin ve testlerin klinik değerlendirmedeki yeri. İnceleyin → Ergenlik dönemi sorunları Gelişimsel değişimlerle klinik belirtileri ayırmaya yönelik bilgiler. İnceleyin → Akran zorbalığı Zorbalığın duygusal, sosyal ve akademik etkilerinin değerlendirilmesi. İnceleyin → Boşanma sürecinde çocuk Aile değişimi döneminde çocuk ve ergenlere psikolojik destek. İnceleyin →

Tıbbi içerik sorumluluğu

Uzman değerlendirmesi ve güncellik

Bu içerik çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Klinik kararlar çocuğun bireysel öyküsü ve muayenesi temelinde verilmelidir.

İçerik sorumlusu: Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Son gözden geçirme: 20 Ağustos 2026

Sık sorulan sorular

Çocuk ve ergen depresyonu hakkında

Çocuğum üzgün görünmüyor; yine de depresyon olabilir mi?

Evet. Özellikle çocuklarda ve ergenlerde çökkünlük yerine irritabilite, öfke, içe çekilme, okul işlevinde düşüş, uyku değişikliği veya bedensel yakınmalar ön planda olabilir. Tanı tek bir belirtiye göre konmaz.

Depresyon tanısı için belirtiler ne kadar sürmelidir?

Majör depresyon tanısında çoğu gün ve günün büyük bölümünde yaklaşık iki hafta süren bir belirti örüntüsü temel ölçütlerdendir. Ancak daha kısa süren ağır risk belirtileri de beklenmeden değerlendirilmelidir.

Depresyon yalnızca psikoterapiyle tedavi edilebilir mi?

Tedavi; yaşa, şiddete, riske, işlev kaybına ve eşlik eden durumlara göre değişir. Bazı çocuklarda psikoterapi ve destekleyici düzenlemeler yeterli olabilirken bazı durumlarda ilaç tedavisi veya daha yoğun bakım seçenekleri değerlendirilir.

Çocuğa intihar düşüncesi olup olmadığını sormak bu düşünceyi artırır mı?

Risk işaretleri olduğunda doğrudan, sakin ve yargılamayan biçimde sormak güvenlik değerlendirmesinin parçasıdır. Böyle bir düşünce veya plan varsa çocuk yalnız bırakılmamalı ve acil profesyonel yardım alınmalıdır.

Okulun bilgilendirilmesi gerekir mi?

Çocuğun mahremiyeti korunarak, güvenlik ve eğitim desteği için gerekli bilgiler uygun kişilerle paylaşılabilir. Kapsam; çocuğun yaşı, risk düzeyi ve ihtiyaçlarına göre aile ve uzmanla birlikte belirlenir.

Çevrim içi görüşme depresyon değerlendirmesi için uygun mudur?

Bazı takip ve ebeveyn görüşmeleri için uygun olabilir. İlk değerlendirme, küçük yaş, karmaşık klinik durum veya yüksek riskte yüz yüze görüşme gerekebilir. Acil risk çevrim içi randevu beklenerek yönetilmemelidir.

Çocuğunuzdaki değişimleri birlikte değerlendirelim

Belirtilerin ne zaman başladığı, hangi ortamlarda arttığı ve günlük yaşamı nasıl etkilediği hakkında notlarınız varsa ilk görüşmede paylaşabilirsiniz.

Randevu ve iletişim bilgileri

Bu sayfa sağlık profesyoneli değerlendirmesinin yerine geçmez. Acil risk halinde randevu beklemeyin; 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın veya en yakın acil servise başvurun.