Gelişime uygun yöntem
Küçük çocuklar duygularını oyun ve çizimle; daha büyük çocuk ve ergenler konuşma, davranış denemeleri ve beceri çalışmalarıyla daha rahat ifade edebilir.
Ankara Beştepe · Yaşa Uygun Psikoterapi
Ankara'da Çocuk ve Ergen Terapileri
Terapi yöntemi; çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, yaşadığı güçlük ve tedavi hedeflerine göre seçilir.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek’in bütüncül yaklaşımında oyun terapisi, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), EMDR, mindfulness temelli çalışmalar, aile terapisi ve ebeveyn danışmanlığı klinik değerlendirme sonucuna göre planlanır.
İletişim ve randevuÇocuk ve Ergen Psikoterapisi Nedir?
Psikoterapi yalnızca konuşmaktan ibaret değildir; belirlenmiş hedefleri, yaşa uygun teknikleri ve düzenli değerlendirmeyi içeren yapılandırılmış bir tedavi sürecidir.
Açık ve ölçülebilir hedef
Kaygıyla baş etme, öfkeyi düzenleme, okula devam, aile iletişimi veya günlük işlevsellik gibi somut hedefler çocuk ve aileyle birlikte belirlenir.
Aile ve çevreyle iş birliği
Çocuğun kazandığı becerilerin günlük yaşama taşınması için ebeveyn görüşmeleri ve gerektiğinde, ailenin izniyle, okul iş birliği planlanabilir.
Terapi ve Destek Yöntemleri
Bu sayfadaki her yöntemin amacı, uygulama biçimi ve aile katılımı hakkında kısa ve anlaşılır bilgiler.
Oyun Terapisi
Oyun, özellikle küçük çocukların duygu ve deneyimlerini ifade edebildiği doğal iletişim yollarından biridir.
Oyun terapisi; oyuncaklar, çizim, hikâye ve sembolik oyun aracılığıyla çocuğun duygularını tanımasına, zorlayıcı yaşantıları anlamlandırmasına ve yeni baş etme yolları geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlar. Terapist, oyundaki temaları gözlemler ve çocuğun gelişim düzeyine uygun müdahaleler kullanır.
Hangi durumlarda düşünülebilir?Kaygı, uyum güçlükleri, yoğun korkular, davranış sorunları, kayıp veya travmatik yaşantılar gibi başvurularda değerlendirme sonucuna göre kullanılabilir.
Ailenin rolü nedir?Ebeveyn görüşmeleriyle evdeki gözlemler değerlendirilir; çocuğun ihtiyacına göre aileye tutum ve iletişim önerileri sunulur.
Oyun terapisi yalnızca serbest oyun değildir; terapötik hedefleri olan, eğitimli bir uzman tarafından yürütülen klinik bir süreçtir.
Bilişsel Davranışçı Terapi – BDT
Düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkiyi fark etmeyi ve günlük yaşamda uygulanabilir beceriler geliştirmeyi hedefler.
BDT yapılandırılmış ve hedef odaklıdır. Çocuk veya ergen; zorlayıcı düşünceleri fark etme, kaygıyla yüzleşme, problem çözme, duygu düzenleme ve davranışlarını planlama gibi becerileri seans içinde ve uygun ev çalışmalarıyla uygular.
Hangi alanlarda kullanılabilir?Kaygı bozuklukları, depresif belirtiler, OKB, sınav kaygısı ve bazı davranış sorunlarında tanıya uyarlanmış BDT teknikleri kullanılabilir.
Süreç nasıl kişiselleştirilir?Teknikler yaşa, bilişsel gelişime ve tedavi hedefine göre oyun, görsel materyal, davranış deneyi veya ebeveyn katılımıyla uyarlanır.
BDT tek bir standart paket değildir; aynı teknik her tanı ve her gelişim düzeyi için aynı biçimde uygulanmaz.
EMDR
Travma ile ilişkili belirtilerde, değerlendirme ve hazırlık sonrasında ele alınabilen yapılandırılmış psikoterapi yöntemlerinden biridir.
EMDR sürecinde güvenlik ve duygu düzenleme becerileri oluşturulduktan sonra rahatsız edici anılar, bunlara eşlik eden düşünceler, duygular ve bedensel tepkiler çalışılır. Çocuklarda yöntem; yaşa uygun anlatım, resim, metafor veya oyun unsurlarıyla uyarlanabilir.
Ne zaman değerlendirilebilir?Travma sonrası belirtiler, kaza, afet, kayıp, şiddet veya başka zorlayıcı yaşantılar sonrasında klinik gereksinime göre düşünülebilir.
Önce ne gerekir?Travmanın niteliği, belirtiler, güvenlik, çocuğun hazır oluşu, aile desteği ve eşlik eden durumlar ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Her zorlayıcı anı EMDR gerektirmez. Yöntem seçimi, travma odaklı diğer seçeneklerle birlikte uzman değerlendirmesi sonucunda yapılır.
Mindfulness Temelli Çalışmalar
Dikkati yargılamadan şimdiki ana yöneltme ve duygu, düşünce ile bedensel sinyalleri fark etme becerilerini destekler.
Yaşa uyarlanmış nefes, beden farkındalığı ve kısa dikkat egzersizleri; stresle baş etme, dürtüleri fark etme ve duygu düzenleme çalışmalarının bir parçası olabilir. Uygulamalar kısa, somut ve çocuğun gelişim düzeyine uygun planlanır.
Nasıl kullanılabilir?BDT, ebeveyn danışmanlığı veya başka bir tedavi planını destekleyen beceri çalışmaları içinde yer alabilir.
Ne değildir?Her psikiyatrik durum için tek başına yeterli bir tedavi değildir ve klinik değerlendirme ya da gerekli tıbbi takibin yerini tutmaz.
Aile Terapisi ve Ebeveyn Danışmanlığı
Amaç aileyi suçlamak değil; çocuğun belirtilerini etkileyen iletişim ve etkileşim örüntülerini birlikte anlamaktır.
Aile görüşmelerinde iletişim biçimi, sınırlar, problem çözme, ebeveyn tutumları ve ev içi rutinler ele alınabilir. Küçük çocuklarda ebeveyn çalışması çoğu zaman tedavinin merkezindeyken, ergenlerde mahremiyet ile aile katılımı arasında gelişime uygun bir denge kurulur.
Hangi durumlarda yararlı olabilir?Davranış sorunları, aile içi çatışma, kardeş uyumu, okul reddi, kronik hastalık, ayrılık veya başka yaşam değişikliklerinde planın parçası olabilir.
Kimler katılır?Görüşmeye kimlerin katılacağı, klinik hedefe ve aile yapısına göre belirlenir; her seansa bütün aile üyelerinin katılması gerekmez.
Sosyal Beceri Çalışmaları
Sosyal ipuçlarını fark etme, karşılıklı konuşma, sınır koyma ve çatışma çözme becerilerinin yapılandırılmış biçimde çalışılmasıdır.
Rol oynama, örnek olay, model olma ve günlük yaşam uygulamalarıyla iletişim becerileri desteklenebilir. Çalışmanın hedefi çocuğu tek bir sosyal kalıba sokmak değil; kendini daha güvenli ifade etmesine ve ilişkilerde seçenek geliştirmesine yardımcı olmaktır.
Kimler için düşünülebilir?Akran ilişkilerinde zorlanan, sosyal kaygı yaşayan veya nörogelişimsel farklılıkları bulunan çocuk ve ergenlerde değerlendirme sonucuna göre planlanabilir.
Genelleme nasıl sağlanır?Becerilerin okul ve ev ortamına taşınması için aileyle ve gerektiğinde okul ile somut hedefler belirlenebilir.
Okul İş Birliği ve Danışmanlık
Okul, çocuğun işlevselliğinin ve tedavide öğrendiği becerilerin gözlenebildiği önemli yaşam alanlarından biridir.
Ailenin bilgisi ve uygun onamla; öğretmen gözlemleri, akademik gereksinimler, akran ilişkileri ve sınıf içi düzenlemeler değerlendirilebilir. Okul reddi, DEHB, öğrenme güçlüğü, sınav kaygısı veya zorbalık gibi başvurularda okul ile ortak plan gerekebilir.
Hangi bilgiler paylaşılır?Yalnızca tedavi hedefi için gerekli bilgiler, çocuğun yararı ve mahremiyeti gözetilerek paylaşılır.
Hedef nedir?Çocuğun okul katılımını, güvenliğini, öğrenmesini ve sosyal uyumunu destekleyen uygulanabilir adımlar oluşturmaktır.
Online Terapi ve Ebeveyn Görüşmeleri
Uygun çocuk, ergen ve ailelerde psikoterapi veya ebeveyn danışmanlığının güvenli çevrim içi görüşmeyle sürdürülmesi mümkündür.
Online görüşmenin uygunluğu; çocuğun yaşı, dikkat süresi, başvuru nedeni, mahrem bir görüşme ortamının bulunması ve güvenlik gereksinimleri değerlendirilerek belirlenir. Bazı ilk değerlendirmeler, testler veya kriz durumları için yüz yüze görüşme gerekebilir.
Kimler için uygun olabilir?Özellikle ergen görüşmeleri, ebeveyn danışmanlığı ve yapılandırılmış bazı psikoterapi çalışmaları için değerlendirilebilir.
Ne zaman uygun değildir?Acil risk, güvenliğin sağlanamaması, gerekli fiziksel veya gelişimsel değerlendirmenin yapılamaması durumlarında yüz yüze ve gerektiğinde acil hizmet gerekir.
Terapi Süreci Nasıl İlerler?
Süreç, yalnızca seanslardan değil; değerlendirme, ortak hedef belirleme ve ilerlemeyi izleme aşamalarından oluşur.
Değerlendirme
Başvuru nedeni, gelişim öyküsü, belirtiler ve günlük yaşama etkileri çocuk ve aileyle birlikte ele alınır.
Hedef ve yöntem
Öncelikli sorunlar belirlenir; uygun terapi yaklaşımı, aile katılımı ve izlem biçimi planlanır.
Düzenli çalışma
Seanslarda beceriler çalışılır; gerektiğinde günlük yaşam uygulamaları ve ebeveyn görüşmeleri eklenir.
İlerlemeyi gözden geçirme
Belirtiler ve işlevsellik düzenli değerlendirilir; hedefler, sıklık veya yöntem klinik gereksinime göre güncellenir.
Yaş ve Gelişim Dönemine Göre Terapi
Yaş tek başına yöntem seçtirmez; aşağıdaki açıklamalar gelişimsel uyarlamalara genel bir bakış sunar.
Okul Öncesi Dönem
Oyun, resim ve ebeveyn-çocuk etkileşimi öne çıkar. Ebeveyn danışmanlığı, ev rutinleri ve davranış düzenlemeleri çoğu zaman sürecin önemli bölümünü oluşturur.
Okul Çağı
Oyun ve görsel materyaller; duygu tanıma, problem çözme ve yaşa uyarlanmış BDT teknikleriyle birlikte kullanılabilir. Okul iş birliği gerekebilir.
Ergenlik Dönemi
Gencin tedavi hedeflerine katılımı ve mahremiyeti önemlidir. BDT, travma odaklı yöntemler, mindfulness veya aile görüşmeleri ihtiyaca göre planlanabilir.
Hangi Başvurularda Terapi Planlanabilir?
Terapi kararı yalnız belirti adına göre değil; çocuğun yaşı, klinik değerlendirme, işlev kaybı, aile koşulları ve tedavi hedeflerine göre verilir.
Psikoterapi ve Tıbbi Değerlendirme Birlikte Düşünülür
Çocuk ve ergen psikiyatrisi yaklaşımında psikolojik, gelişimsel, ailesel, eğitsel ve biyolojik etkenler birlikte değerlendirilir. Bazı durumlarda psikoterapi tek başına yeterli olabilir; bazı durumlarda ise tıbbi takip, ilaç tedavisi, okul düzenlemeleri veya başka uzmanlıklarla iş birliği gerekebilir.
- Terapi yöntemi tanı ve hedefe göre seçilir.
- İlaç gerekliliği her çocuk için ayrı değerlendirilir.
- Aile katılımının biçimi yaşa ve ihtiyaca göre değişir.
- İlerleme yalnızca belirtiyle değil günlük işlevsellikle de izlenir.
- Güvenlik riski varsa öncelik acil değerlendirmedir.
İlgili Sayfalar
Değerlendirme, test, online görüşme ve randevu süreci hakkında ayrıntılı bilgi alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk ve ergen terapi sürecine ilişkin temel sorular.
Çocuğum için hangi terapi yöntemi uygundur?
Yöntem; yalnızca yaşa göre değil, başvuru nedeni, tanı, gelişim düzeyi, çocuğun iletişim biçimi, aile koşulları ve tedavi hedeflerine göre seçilir. İlk adım kapsamlı klinik değerlendirmedir.
Ailenin terapiye katılması gerekir mi?
Aile katılımının biçimi çocuğun yaşına ve ihtiyacına göre değişir. Küçük çocuklarda ebeveyn çalışması daha yoğun olabilir. Ergenlerde ise gencin mahremiyeti korunurken güvenlik ve tedavi hedefleri için gerekli aile iş birliği sürdürülür.
Ergen görüşmelerinde gizlilik nasıl ele alınır?
Ergenin kendini güvenle ifade edebilmesi için görüşme mahremiyeti önemlidir. Bunun sınırları ilk görüşmelerde aile ve ergenle konuşulur. Kendine veya başkasına zarar verme riski gibi güvenlik durumlarında gerekli bilgiler koruyucu amaçla aile ve ilgili sağlık hizmetleriyle paylaşılabilir.
Psikoterapi sırasında ilaç tedavisi gerekir mi?
Her çocukta ilaç gerekmez. Karar; tanı, belirtilerin şiddeti, günlük işlev kaybı, psikoterapiye yanıt, beklenen yarar ve olası yan etkiler değerlendirilerek verilir. Psikoterapi ve ilaç birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir; gerektiğinde birlikte planlanabilir.
Terapi seanslarının süresi ve sıklığı nedir?
Seans süresi ve sıklığı yöntem, yaş, dikkat süresi ve klinik hedeflere göre değişir. İlk değerlendirme sonrasında aileye önerilen görüşme düzeni açıklanır ve ilerlemeye göre yeniden gözden geçirilir.
Online terapi her çocuk için uygun mudur?
Hayır. Online görüşme; yaş, başvuru nedeni, mahrem ortam, teknolojiye erişim ve güvenlik açısından değerlendirilir. Küçük yaş, bazı test gereksinimleri, ağır belirtiler veya acil risk durumlarında yüz yüze değerlendirme tercih edilir.
Terapinin işe yarayıp yaramadığı nasıl anlaşılır?
İlerleme; belirtilerdeki değişimin yanında okul devamı, aile ilişkileri, sosyal katılım, uyku, günlük sorumluluklar ve çocuğun hedefleri üzerinden izlenir. Gerekirse ölçekler, aile ve okul gözlemleriyle süreç yeniden değerlendirilir.
Çocuğunuza Uygun Terapi Yaklaşımını Belirleyin
Başvuru nedeniniz ve uygun değerlendirme seçeneği hakkında bilgi almak için Ankara Beştepe kliniğinin iletişim ve randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
İletişim ve randevuTıbbi bilgilendirme: Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Uygun terapi yöntemi çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanının klinik değerlendirmesiyle belirlenir. Kendine veya başkasına zarar verme riski ya da başka bir acil durum varsa 112’yi arayın veya en yakın hastane acil servisine başvurun.