Ankara Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi

Uyum · Bağ kurma · Ebeveyn dayanıklılığı

Evlat Edinen Ailelerde Ebeveynlik Stresi ve Psikolojik Destek İhtiyacı

Evlat edinmeyle kurulan ailelerde sevgi kadar belirsizlik, sorumluluk ve “doğru yapıyor muyum?” kaygısı da bulunabilir. Ebeveynlik stresi bir yetersizlik göstergesi değildir; çocuğun geçmişi, ailenin beklentileri ve yeni düzenin ihtiyaçları birlikte ele alındığında daha anlaşılır hale gelir.

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

İlk aylarda yalnız çocuğun değil, bütün ailenin uyumu izlenir

Yeni ev, yeni kişiler ve yeni kurallar çocuk için büyük bir değişimdir. Ebeveynler de günlük düzenlerini, rollerini ve beklentilerini yeniden kurar. Hızlı yakınlık beklemek her iki taraf üzerindeki baskıyı artırabilir.

Uyumun doğrusal ilerlemesi gerekmez. Sakin geçen bir dönemin ardından uyku, ayrılma, yeme veya sınırlarla ilgili zorlanmalar görülebilir; değişimin bağlamı ve sürekliliği birlikte değerlendirilmelidir.

Bağ kurmak bir performans hedefi değildir

Güven, tekrarlanan öngörülebilir deneyimlerle oluşur: söz verilen saatte dönmek, sınırları sakin biçimde korumak ve çocuğun ihtiyacına tutarlı karşılık vermek bu sürecin parçalarıdır. Çocuğun hemen sarılmaması ya da yakınlığı sınaması, ilişkinin başarısız olduğu anlamına gelmez.

Çocuğun temas, oyun ve mahremiyet sınırlarına saygı göstermek; yakınlığı zorlamadan ulaşılabilir olmak daha güvenli bir başlangıç sağlar.

Ebeveynin yoğun duyguları da konuşulabilir

Suçluluk, yetersizlik, öfke, kayıp duygusu veya biyolojik ebeveynlerle karşılaştırılma kaygısı aile içinde saklanabilir. Bu duyguları yok saymak yerine yetişkin desteği içinde ele almak, çocuğun taşıması gerekmeyen bir yükü azaltır.

Eşler arasında bakım sorumluluğunun dengesiz dağılması, uykusuzluk ve çevreden gelen yorumlar stresi büyütebilir. Ailenin dinlenme ve destek planı, çocuğa sunulan bakımın bir parçasıdır.

Çocuğun geçmişi davranışa nasıl yansıyabilir?

Geçmişte bakım veren değişikliği, ihmal, kayıp veya belirsizlik yaşamış çocuklar kontrolü bırakmakta, yardım istemekte ya da ayrılıklara güvenmekte zorlanabilir. Her davranışı geçmişle açıklamak da doğru değildir; yaş, gelişim ve güncel çevre birlikte düşünülmelidir.

Davranışı “nankörlük” veya “inat” olarak etiketlemek yerine öncesinde ne olduğu, çocuğun neyi korumaya çalıştığı ve hangi yetişkin tepkisinin işe yaradığı gözlenebilir.

Evlat edinilme öyküsü çocuğa ait kişisel bilgidir

Çocuğun hikâyesi akrabalar, okul veya sosyal çevreyle paylaşılırken mahremiyet korunmalıdır. Yaşa uygun, dürüst ve yargılamayan konuşmalar; tek seferlik büyük bir açıklamadan çok zaman içinde sürdürülen güvenli bir diyalog olmalıdır.

Çocuğun kökenine ilişkin merakı aileye karşı sadakatsizlik değildir. Soruları bastırmadan, bilinmeyen bilgileri uydurmadan ve çocuğun duygusal hızına uyarak konuşmak önemlidir.

Ne zaman psikolojik destek düşünülmelidir?

Ebeveynlik stresi günlük işlevi belirgin biçimde bozuyor, eşler arası çatışmayı artırıyor veya çocuğa yönelik öfke kontrolünü güçleştiriyorsa destek yalnız çocuk için değil aile sistemi için planlanabilir. Çocukta kalıcı uyku, yeme, okul, ilişki veya güvenlik sorunları da değerlendirme nedenidir.

Klinik çerçeve için evlat edinme sürecinde çocuk ve aile desteği sayfası, aile ilişkileri için aile terapisi bölümü incelenebilir.

Başvuru öncesinde aile ne hazırlayabilir?

Yerleşim sürecinin zaman çizelgesi, çocuğun bildiğiniz sağlık ve gelişim öyküsü, zorlanmanın görüldüğü durumlar ve işe yarayan sakinleştirme yöntemleri not edilebilir. Bilinmeyen alanların “bilinmiyor” olarak kalması, varsayım üretmekten daha sağlıklıdır.

Görüşme planlamak için iletişim ve randevu sayfasını kullanabilirsiniz. Acil güvenlik riski, kendine ya da başkasına zarar verme ihtimali varsa rutin randevu beklenmemelidir.

Yararlanılan kaynaklar

  1. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Evlat edinme hizmeti
  2. AACAP — When To Seek Help For Your Child
  3. AACAP — What Is Child and Adolescent Psychiatry?
Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı. Ankara çocuk ve ergen psikiyatristi değerlendirmesinde çocuğun yaşı, gelişim öyküsü, aile ve okul gözlemleri birlikte ele alınır. Bu metin tanı veya kişisel tedavi önerisinin yerini tutmaz.