Ankara Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi

Duygu düzenleme · Güvenli sınır · Onarım

Ergenlik Döneminde Öfke Kontrolü: Çocuk Ergen Psikiyatri Doktoru Önerileri

Öfke tek başına bir hastalık değildir; haksızlık, hayal kırıklığı, tehdit, utanç veya çaresizlik karşısında ortaya çıkabilen bir duygudur. Değerlendirilmesi gereken, öfkenin sıklığı ve şiddeti kadar ergenin davranışını, ilişkilerini ve güvenliğini nasıl etkilediğidir.

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Öfkenin öncesini ve sonrasını izleyin

Patlama anına odaklanmak tetikleyiciyi görünmez kılabilir. Uykusuzluk, okul baskısı, akran çatışması, çevrim içi olaylar, eleştirilme veya kontrol kaybı hissi öfkenin öncesinde bulunabilir.

Bir hafta boyunca olayın zamanı, öncesi, davranışın süresi ve sonrasında ne olduğu kısa biçimde kaydedildiğinde tekrar eden örüntüler fark edilebilir.

Gerilim yükselirken tartışmayı kazanmayı hedeflemeyin

Seslerin yükseldiği anda uzun öğüt, alay, geçmiş hataları sayma ve karşılıklı tehdit genellikle gerilimi artırır. Kısa ve sakin cümlelerle güvenlik sınırı konulup konuşmaya ara verilmesi daha işlevseldir.

Ara vermek konuyu kapatmak değildir. Ne zaman yeniden konuşulacağı belirtilirse ergen bunu terk edilme veya cezalandırma olarak daha az algılar.

Duyguyu kabul etmek davranışı onaylamak değildir

“Çok öfkeli olduğunu görüyorum” demek vurmayı, hakareti veya eşyaya zarar vermeyi kabul etmek anlamına gelmez. Duyguya alan açılırken davranış sınırı açık tutulabilir.

Kural, öfkenin varlığına değil güvenliği bozan eyleme konmalıdır: “Öfkelenebilirsin; ancak kimseye vuramazsın.”

Sınırlar önceden ve tutarlı biçimde belirlenir

Kurallar yalnız kriz anında ortaya çıktığında pazarlığa dönüşebilir. Telefon kullanımı, eve geliş saati, kişisel alan ve sorumluluklar sakin zamanda konuşulmalı; sonuçlar davranışla ilişkili ve uygulanabilir olmalıdır.

Ebeveynlerin birbirinden tamamen farklı tepkiler vermesi çatışmayı büyütebilir. Temel güvenlik ve saygı kurallarında ortak dil oluşturmak önemlidir.

Patlama sonrasında onarım yapılır

Herkes sakinleştikten sonra olay kısa biçimde gözden geçirilebilir: ne tetikledi, hangi işaretler önce geldi, bir sonraki sefer hangi mola cümlesi veya ortam değişikliği kullanılabilir? Amaç suçlu bulmak değil yeni bir plan kurmaktır.

Ebeveyn de bağırdıysa sorumluluk alıp özür dilemesi otoriteyi azaltmaz; hatadan sonra ilişkiyi nasıl onaracağını modelleyebilir.

Öfkenin altında başka bir güçlük olabilir

Süren çökkünlük, kaygı, travma, dikkat ve dürtü kontrolü güçlüğü, madde kullanımı, uyku bozukluğu veya akran zorbalığı öfke biçiminde görünebilir. Öfkeye yalnız disiplin sorunu gibi yaklaşmak alttaki ihtiyacı kaçırabilir.

Ergenlik dönemi sorunları, çocuk ve ergen depresyonu ve kaygı bozuklukları sayfaları ayırıcı değerlendirme hakkında bilgi verir.

Hangi durumda profesyonel destek geciktirilmemelidir?

Patlamalar sıklaşıyor, okul ve aile işlevini bozuyor, fiziksel şiddet, kendine zarar, ciddi tehdit, madde kullanımı veya evden kaçma eşlik ediyorsa değerlendirme planlanmalıdır. Güvenliğin sağlanamadığı durumda acil yardım gerekir.

Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. Kendine veya başkasına yönelik yakın tehlikede 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Yararlanılan kaynaklar

  1. Dünya Sağlık Örgütü — Ergen ruh sağlığı
  2. UNICEF Parenting — Ergenlikte iletişim ve duygusal destek
  3. AACAP — When To Seek Help For Your Child
Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı. Ankara çocuk ve ergen psikiyatristi değerlendirmesinde çocuğun yaşı, gelişim öyküsü, aile ve okul gözlemleri birlikte ele alınır. Bu metin tanı veya kişisel tedavi önerisinin yerini tutmaz.