Seçici dikkat
İlgili uyaranı benzerleri ve dikkat dağıtıcılar arasından ayırt etme.
Ankara · Çocuk ve Ergen Değerlendirmesi
Çocuklarda Dikkat ve Algı Testleri
Doğru test, çocuğun yaşına ve “hangi klinik soruya yanıt arıyoruz?” sorusuna göre seçilir.
Dikkat tek bir beceri değildir; seçici dikkat, sürdürülebilir dikkat, yanıt kontrolü, işlem hızı ve görsel algı farklı araçlarla incelenebilir. Hiçbir test tek başına DEHB, öğrenme güçlüğü veya algı bozukluğu tanısı koymaz.
Yaşa göre seçimHer araç her çocuk için uygun değildir
Çoklu veriÇocuk, aile, okul ve test bilgileri birlikte
Tek test ≠ tanıSonuç klinik değerlendirmeyi destekler
Dikkat ve algı
Yakınmalar benzer görünse de kaynakları farklı olabilir
Dersi kaçırma, yönergeyi unutma, sayfada satır atlama veya yavaş çalışma dikkat güçlüğünü düşündürebilir. Ancak görme-işitme sorunları, dil gelişimi, uyku, kaygı, öğrenme güçlüğü, motivasyon ve gelişimsel özellikler de benzer bir görünüm oluşturabilir.
Bu nedenle önce sorun tanımlanır; sonra bilgisayar testi, kâğıt-kalem görevi, bilişsel test veya ölçeklerden hangisinin gerçekten gerekli olduğuna karar verilir.
Değerlendirilebilen alanlar
Dikkatin ve algının farklı bileşenleri
Sürdürülebilir dikkat
Belirli bir süre boyunca göreve odaklanmayı koruyabilme.
Yanıt kontrolü
Uygun zamanda yanıt verme ve gereksiz ya da acele tepkileri durdurma.
Görsel algı
Şekil, konum ve örüntüleri ayırt etme; görsel bilgiyi düzenleme.
Başvuru örüntüleri
Değerlendirme hangi durumlarda düşünülebilir?
Ev ve okulda dikkat
Yönergeleri kaçırma, işi tamamlayamama, unutkanlık veya sürekli hatırlatma gereksinimi.
Görsel tarama ve algı
Satır atlama, şekilleri karıştırma, sayfa düzeninde zorlanma veya kopyalama güçlüğü.
Hız ve dürtü kontrolü
Acele hatalar, yanıtı bekleyememe, aşırı yavaşlık veya performansta belirgin dalgalanma.
Araç seçimi
Hangi test hangi soruya katkı sağlar?
Tablo genel bir seçim rehberidir; kesin karar klinik görüşme ve yaş uygunluğuna göre verilir.
| Araç grubu | Katkı sağladığı alan | Tek başına yanıtlamadığı soru |
|---|---|---|
| MOXO | Çeldiriciler altında dikkat, zamanlama, dürtüsellik ve gereksiz tepki performansı. | “Çocukta kesin DEHB var mı?” |
| Conners CPT-3 | Bilgisayar görevinde dikkatsizlik, dürtüsel yanıt, sürdürülebilir dikkat ve uyanıklık. | Günlük yaşam işlevinin tamamı veya tanı. |
| Bourdon | Kâğıt-kalem görevinde görsel tarama, hız, doğruluk ve hata örüntüsü. | Zekâ düzeyi veya öğrenme bozukluğu tanısı. |
| Bilişsel testler | Çalışma belleği ve işlem hızı dahil daha geniş bilişsel profil. | Tek bir alt testle DEHB tanısı. |
| Ebeveyn/öğretmen ölçekleri | Belirtilerin ev ve okuldaki sıklığı ile işlevsel etkisi. | Nesnel performans veya tek başına kesin tanı. |
Değerlendirme süreci
Testten önce klinik soru netleştirilir
- Belirtilerin ne zaman başladığı ve hangi ortamlarda görüldüğü
- Okul başarısı, öğretmen gözlemleri ve ödev davranışı
- Uyku, kaygı, duygudurum, ekran kullanımı ve motivasyon
- Görme, işitme, dil ve motor beceriler
- Gelişim ve öğrenme öyküsü
- Kullanılan ilaçlar ve uygulama koşulları
Çocuğun yalnız bilgisayar testindeki performansı değil, günlük yaşamda ne ölçüde zorlandığı değerlendirme planının merkezindedir.
Bütüncül yorum
Test sonuçları hangi bilgilerle birleştirilir?
Çoklu kaynak
- Çocuk ve aileyle klinik görüşme
- Öğretmen veya okul geri bildirimi
- Yaşa uygun belirti ölçekleri
- Gözlem ve gelişim öyküsü
Ayırıcı değerlendirme
- Özgül öğrenme güçlüğü
- Kaygı, depresyon ve uyku sorunları
- Otizm ve gelişimsel farklılıklar
- Görme, işitme veya tıbbi etkenler
Klinik sınır Normal bir test sonucu günlük yaşamda dikkat sorunu olmadığını kanıtlamaz; düşük sonuç da tek başına DEHB veya algı bozukluğu anlamına gelmez.
İlgili sayfalar
Dikkat ve öğrenme değerlendirmesi
MOXO Dikkat TestiÇeldiriciler altında performans göstergeleri.İnceleyin →Conners CPT-3Sürekli performans ve uyanıklık örüntüsü.İnceleyin →Bourdon Dikkat TestiKâğıt-kalem görsel tarama görevi.İnceleyin →DEHBTanı ve tedavi yaklaşımı.İnceleyin →Özgül Öğrenme GüçlüğüAkademik güçlüklerin değerlendirilmesi.İnceleyin →WISC-IVBilişsel profil değerlendirmesi.İnceleyin →
Tıbbi içerik değerlendirmesi
Uzman gözden geçirmesi
Uzm. Dr. Emine Taşyürek
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Bu içerik genel bilgilendirme içindir; kişisel muayene ve tanı yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Dikkat ve algı testleri hakkında
Dikkat testi DEHB tanısı koyar mı?
Hayır. Testler yalnız belirli görevlerdeki performansı ölçer. Tanı; öykü, belirtiler, işlev kaybı, ev-okul bilgisi ve ayırıcı değerlendirmeye dayanır.
Hangi dikkat testi daha iyidir?
Evrensel olarak en iyi test yoktur. Seçim çocuğun yaşına, başvuru nedenine ve yanıtlanacak klinik soruya göre yapılır.
Dikkat ile algı aynı şey midir?
Hayır. Dikkat ilgili bilgiyi seçme ve sürdürmeyle; algı ise duyusal bilgiyi ayırt etme ve anlamlandırmayla ilişkilidir. Birbirlerini etkileyebilirler.
Normal test sonucu sorunu dışlar mı?
Hayır. Kontrollü ortamda iyi performans günlük yaşamdaki güçlüğü tamamen dışlamaz.
Düşük sonuç ne anlama gelir?
Uyku, kaygı, öğrenme, görme, motivasyon, ilaç ve uygulama koşulları dahil birçok etken sonucu etkileyebilir.
Öğretmen bilgisi neden önemlidir?
Dikkat sorunlarının farklı ortamlarda görülüp görülmediğini ve okul işlevini anlamaya yardımcı olur.
Teste çalışmak gerekir mi?
Hayır. Özel çalışma önerilmez; çocuğun dinlenmiş olması ve gerekli gözlük ya da işitme cihazını kullanması yeterlidir.
İlaç test günü kesilmeli mi?
Hekim önerisi olmadan ilaç kesilmemeli veya doz değiştirilmemelidir. Testin amacı doğrultusunda planı klinisyen belirler.
Çocuğunuza uygun değerlendirme aracını birlikte seçelim
Başvuru nedeni netleştirildikten sonra gerekli testler planlanır; gereksiz veya tekrarlayan uygulamalardan kaçınılır.
İletişim ve RandevuBu sayfa genel bilgilendirme içindir; tanı ve tedavi için klinik değerlendirme gerekir.